De Grondwetwijzer

Niet eens met een plusje of minnetje? Houd uw muis boven een hokje en pas het aan!

Alles naar 0
Onderwerp Aandachtspunt VVD PvdA SP CDA PVV D66 CU GL SGP
Onderwerp Aandachtspunt VVD PvdA SP CDA PVV D66 CU GL SGP
Staatsbestel Grondwetgericht
Staatsbestel Gelijke behandeling en non-discriminatie (1)
Artikel 1. Gelijke behandeling en discriminatieverbod
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.
Staatsbestel Godsdienstvrijheid (6)
Artikel 6. Vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
  1. Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
  2. De wet kan ter zake van de uitoefening van dit recht buiten gebouwen en besloten plaatsen regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
Staatsbestel Tegen huiselijk geweld (11)
Artikel 11. Onaantastbaarheid lichaam
Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.
Staatsbestel Wetgeving over referendum (81)
Artikel 81. Vaststelling wetten
De vaststelling van wetten geschiedt door de regering en de Staten-Generaal gezamenlijk.
Staatsbestel Rechtsstaat (112)
Artikel 112. Competentie rechterlijke macht; administratieve rechtspraak
  1. Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten en over schuldvorderingen.
  2. De wet kan de berechting van geschillen die niet uit burgerlijke rechtsbetrekkingen zijn ontstaan, opdragen hetzij aan de rechterlijke macht, hetzij aan gerechten die niet tot de rechterlijke macht behoren. De wet regelt de wijze van behandeling en de gevolgen van de beslissingen.
Wereldwijde Migratie VN vluchtelingenverdrag (93)
Artikel 93. Rechtskracht internationale verdragen
Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar haar inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.
Wereldwijde Migratie Toegang tot Europa en asielprocedures
Wereldwijde Migratie Grondrechten bij terrorismebestrijding (1)(10)(15)
Artikel 1. Gelijke behandeling en discriminatieverbod
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.

Artikel 10. Privacy
  1. Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer.
  2. De wet stelt regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer in verband met het vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens.
  3. De wet stelt regels inzake de aanspraken van personen op kennisneming van over hen vastgelegde gegevens en van het gebruik dat daarvan wordt gemaakt, alsmede op verbetering van zodanige gegevens.


Artikel 15. Vrijheidsontneming
  1. Buiten de gevallen bij of krachtens de wet bepaald mag niemand zijn vrijheid worden ontnomen.
  2. Hij aan wie anders dan op rechterlijk bevel zijn vrijheid is ontnomen, kan aan de rechter zijn invrijheidstelling verzoeken. Hij wordt in dat geval door de rechter gehoord binnen een bij de wet te bepalen termijn. De rechter gelast de onmiddellijke invrijheidstelling, indien hij de vrijheidsontneming onrechtmatig oordeelt.
  3. De berechting van hem aan wie met het oog daarop zijn vrijheid is ontnomen, vindt binnen een redelijke termijn plaats.
  4. Hij aan wie rechtmatig zijn vrijheid is ontnomen, kan worden beperkt in de uitoefening van grondrechten voor zover deze zich niet met de vrijheidsontneming verdraagt.
Wereldwijde Migratie Gemeentelijke autonomie (124)
Artikel 124. Autonomie; medebewind
  1. Voor provincies en gemeenten wordt de bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake hun huishouding aan hun besturen overgelaten.
  2. Regeling en bestuur kunnen van de besturen van provincies en gemeenten worden gevorderd bij of krachtens de wet.
Bewoonbaarheid en klimaat Bewoonbaarheid van Groningen (21)
Artikel 21. Milieu
De zorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.
Bewoonbaarheid en klimaat Milieu en klimaat (1)(21)
Artikel 1. Gelijke behandeling en discriminatieverbod
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.

Artikel 21. Milieu
De zorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.
Bewoonbaarheid en klimaat Akkoord van Parijs concreet (21)(93)
Artikel 21. Milieu
De zorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.

Artikel 93. Rechtskracht internationale verdragen
Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar haar inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.
Internationale politiek Internationale rechtsorde (90)(100)
Artikel 90. Internationale rechtsorde
De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde.

Artikel 100. Handhaving of bevordering internationale rechtsorde
  1. De regering verstrekt de Staten-Generaal vooraf inlichtingen over de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht ter handhaving of bevordering van de internationale rechtsorde. Daaronder is begrepen het vooraf verstrekken van inlichtingen over de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht voor humanitaire hulpverlening in geval van gewapend conflict.
  2. Het eerste lid geldt niet, indien dwingende redenen het vooraf verstrekken van inlichtingen verhinderen. In dat geval worden inlichtingen zo spoedig mogelijk verstrekt.
Internationale politiek Vredesoperaties(97)
Artikel 97. Krijgsmacht
  1. Ten behoeve van de verdediging en ter bescherming van de belangen van het Koninkrijk, alsmede ten behoeve van de handhaving en de bevordering van de internationale rechtsorde, is er een krijgsmacht.
  2. De regering heeft het oppergezag over de krijgsmacht.
Internationale politiek Armoedebestrijding en eerlijke handel (90)
Artikel 90. Internationale rechtsorde
De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde.

‘Nederland voldoet dit jaar al feitelijk niet meer aan de VN-norm om 0,7 procent van het bruto binnenlands product te besteden aan armoedebestrijding. Door de sterk gestegen kosten voor asielopvang is het budget met bijna een vijfde geslonken, waarmee in praktijk 0,52 procent resteert voor echte ontwikkelingshulp. Zo'n sterke daling was volgens de voorgenomen bezuinigingen in het regeerakkoord pas voorzien vanaf 2016’. (de Volkskrant, 24 september 2015)
Internationale politiek Internationale mensenrechten (90)(93)
Artikel 90. Internationale rechtsorde
De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde.

Artikel 93. Rechtskracht internationale verdragen
Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar haar inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.
Internationale politiek Europa (90)(93)
Artikel 90. Internationale rechtsorde
De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde.

Artikel 93. Rechtskracht internationale verdragen
Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar haar inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.
Economie en werkgelegenheid Werk voor iedereen (19)
Artikel 19. Werkgelegenheid; rechtspositie werknemers; arbeid
  1. Bevordering van voldoende werkgelegenheid is voorwerp van zorg der overheid.
  2. De wet stelt regels omtrent de rechtspositie van hen die arbeid verrichten en omtrent hun bescherming daarbij, alsmede omtrent medezeggenschap.
  3. Het recht van iedere Nederlander op vrije keuze van arbeid wordt erkend, behoudens de beperkingen bij of krachtens de wet gesteld.
Economie en werkgelegenheid Alternatief inkomen (19)(20)
Artikel 19. Werkgelegenheid; rechtspositie werknemers; arbeid
  1. Bevordering van voldoende werkgelegenheid is voorwerp van zorg der overheid.
  2. De wet stelt regels omtrent de rechtspositie van hen die arbeid verrichten en omtrent hun bescherming daarbij, alsmede omtrent medezeggenschap.
  3. Het recht van iedere Nederlander op vrije keuze van arbeid wordt erkend, behoudens de beperkingen bij of krachtens de wet gesteld.


Artikel 20. Bestaanszekerheid; welvaart; sociale zekerheid
  1. De bestaanszekerheid der bevolking en spreiding van welvaart zijn voorwerp van zorg der overheid.
  2. De wet stelt regels omtrent de aanspraken op sociale zekerheid.
  3. Nederlanders hier te lande, die niet in het bestaan kunnen voorzien, hebben een bij de wet te regelen recht op bijstand van overheidswege.
Economie en werkgelegenheid Fiscaal beleid tbv arbeid (19)(104)
Artikel 19. Werkgelegenheid; rechtspositie werknemers; arbeid
  1. Bevordering van voldoende werkgelegenheid is voorwerp van zorg der overheid.
  2. De wet stelt regels omtrent de rechtspositie van hen die arbeid verrichten en omtrent hun bescherming daarbij, alsmede omtrent medezeggenschap.
  3. Het recht van iedere Nederlander op vrije keuze van arbeid wordt erkend, behoudens de beperkingen bij of krachtens de wet gesteld.


Artikel 104. Belastingen
Belastingen van het Rijk worden geheven uit kracht van een wet. Andere heffingen van het Rijk worden bij de wet geregeld.
Economie en werkgelegenheid Spreiding welvaart (20)
Artikel 20. Bestaanszekerheid; welvaart; sociale zekerheid
  1. De bestaanszekerheid der bevolking en spreiding van welvaart zijn voorwerp van zorg der overheid.
  2. De wet stelt regels omtrent de aanspraken op sociale zekerheid.
  3. Nederlanders hier te lande, die niet in het bestaan kunnen voorzien, hebben een bij de wet te regelen recht op bijstand van overheidswege.
Zorg, onderwijs en ontplooiing Vergrijzing: ouderen en jongeren (1)(20)(22)
Artikel 1. Gelijke behandeling en discriminatieverbod
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.

Artikel 20. Bestaanszekerheid; welvaart; sociale zekerheid
  1. De bestaanszekerheid der bevolking en spreiding van welvaart zijn voorwerp van zorg der overheid.
  2. De wet stelt regels omtrent de aanspraken op sociale zekerheid.
  3. Nederlanders hier te lande, die niet in het bestaan kunnen voorzien, hebben een bij de wet te regelen recht op bijstand van overheidswege.


Artikel 22. Volksgezondheid; woongelegenheid; ontplooiing
  1. De overheid treft maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid.
  2. Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid.
  3. Zij schept voorwaarden voor maatschappelijke en culturele ontplooiing en voor vrijetijdsbesteding.
Zorg, onderwijs en ontplooiing Culturele ontplooiing (22)
Artikel 22. Volksgezondheid; woongelegenheid; ontplooiing
  1. De overheid treft maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid.
  2. Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid.
  3. Zij schept voorwaarden voor maatschappelijke en culturele ontplooiing en voor vrijetijdsbesteding.
Zorg, onderwijs en ontplooiing Deugdelijk onderwijs (23)
Artikel 23. Het openbaar en bijzonder onderwijs
  1. Het onderwijs is een voorwerp van de aanhoudende zorg der regering.
  2. Het geven van onderwijs is vrij, behoudens het toezicht van de overheid en, voor wat bij de wet aangewezen vormen van onderwijs betreft, het onderzoek naar de bekwaamheid en de zedelijkheid van hen die onderwijs geven, een en ander bij de wet te regelen.
  3. Het openbaar onderwijs wordt, met eerbiediging van ieders godsdienst of levensovertuiging, bij de wet geregeld.
  4. In elke gemeente wordt van overheidswege voldoend openbaar algemeen vormend lager onderwijs gegeven in een genoegzaam aantal openbare scholen. Volgens bij de wet te stellen regels kan afwijking van deze bepaling worden toegelaten, mits tot het ontvangen van zodanig onderwijs gelegenheid wordt gegeven, al dan niet in een openbare school.
  5. De eisen van deugdelijkheid, aan het geheel of ten dele uit de openbare kas te bekostigen onderwijs te stellen, worden bij de wet geregeld, met inachtneming, voor zover het bijzonder onderwijs betreft, van de vrijheid van richting.
  6. Deze eisen worden voor het algemeen vormend lager onderwijs zodanig geregeld, dat de deugdelijkheid van het geheel uit de openbare kas bekostigd bijzonder onderwijs en van het openbaar onderwijs even afdoende wordt gewaarborgd. Bij die regeling wordt met name de vrijheid van het bijzonder onderwijs betreffende de keuze der leermiddelen en de aanstelling der onderwijzers geëerbiedigd.
  7. Het bijzonder algemeen vormend lager onderwijs, dat aan de bij de wet te stellen voorwaarden voldoet, wordt naar dezelfde maatstaf als het openbaar onderwijs uit de openbare kas bekostigd. De wet stelt de voorwaarden vast, waarop voor het bijzonder algemeen vormend middelbaar en voorbereidend hoger onderwijs bijdragen uit de openbare kas worden verleend.
  8. De regering doet jaarlijks van de staat van het onderwijs verslag aan de Staten-Generaal.
Totaalscore

Hierboven ziet u de Grondwetwijzer. Met deze tabel kunt u politieke partijen beoordelen aan de hand van de Nederlandse grondwet. Er is door ons alvast een beoordeling ingevuld, gebaseerd op de verkiezingsprogramma’s van partijen en hun houding in het Kamerdebat. U kunt de aandachtspunten die u niet belangrijk vindt wegklikken door op het minnetje te klikken dat voor de rij staat. Op dezelfde manier kunt u hele onderwerpen laten verdwijnen. De totaalscore van die partij past zich dan vanzelf aan. Als u uw muis boven het aandachtspunt houdt verschijnt het grondwetsartikel dat er bij hoort. Om de informatie achter ons eerste oordeel te zien dient u uw muis boven het hokje met + +, +, 0, — of — — te houden. Wij raden u sterk aan om kritisch te blijven en oordelen aan te passen waar u dat nodig acht. Dit kan door uw muis boven een hokje te houden en het oordeel te veranderen, ook dan zal de totaalscore zich aanpassen. Het doel van deze Grondwetwijzer is immers niet een kant-en-klare toets aan de grondwet; wij hopen vooral dat u inzicht krijgt in wat u zelf belangrijk vindt bij het vergelijken van partijen.